Maneviyatın zirvesi olan bir aydayız. Herkeste bir telaş, bir yoğunluk… Hayır- hasenat, iyiliklerde yardımlaşma, empati yapma açısından kendisiyle yarışılamayan bir ay Ramazan. Allah’a hamdolsun ki bizleri de kavuşturdu.

Ramazanın en büyük göstergesi de iftar ziyafetleri ve sahur sofraları… Pek fevkinde olmasak da yeme vakitlerinin yer değiştirdiği bir ay. On bir ay gündüz yemek yiyip, gece yemiyorduk, Ramazanda ise tersi… Böyleyken insanımız sanki çok acil, anormal bir durum varmış gibi meseleye yaklaşmakta ve ne yazık ki paniklemiş bir halde Ramazanı geçiriyor! Ramazan sonrasına kadar bu panik hal devam ediyor kimilerinde, bayram olmasıyla bu hal bıçakla kesilmiş gibi bitiveriyor! Evet, başladığı gibi bitiveriyor! Hemencecik geçiyor sayılı zaman…

Bu arada maneviyat ayı olan nefsi terbiye etmenin en büyük fırsatının yakalandığı ay da biçare, yeterince idrak edilmeden bitirilmiş (heba ediliyor mu desem) oluyor. Bir yıla yetecek feyzinin bir hafta bile sürmediğini müşahede ediyor ve insanımızın manevi anlamda kazanmış olması gereken değerlere kavuşmadığını esefle görüyoruz. Ramazanla beraber kazanılması gereken manevi ve imani anlamda davranış değişikliklerinin çoğu insanımızda oluşmadığını da görüyoruz.

Öncelikle meseleyi imani anlamda ele almak lazım. Oruç tamamen gizli bir ibadettir ve amaç Allah’ın rızasını kazanmaktır! Amenna! Müminler için nadide vakitler, ibadetlerden en fazla feyzin alınacağı, duaların en çok kabul edileceği bir ay… Ramazan, adeta nefsinin kıskacında bunalan insana bir çıkış kapısı, bir lütfu ilahi…

İnsanın psiko-sosyal açıdan değişebilirliğinin de ölçütüdür Ramazan. Ne kadar büyük bir iman ile idrak edersek o kadar istifade edebileceğimiz bir ay. Manevi derecelerin hem kazanıldığı hem de kaybedilebileceği bir ay bir de… Bu nasıl oluyor? Tamamen insanın imani durumundaki olumlu gelişmeye bağlı bu durum. Nefsinin aldatıcı ve zarar verici telkinlerinden kurtarıp, kendini yaratıcısına bağlayan insan, farklı âlemleri manevi açıdan müşahede edebiliyor. Dünyanın geçici ve yalan oluşuna inanmaya başlıyor ve kendini âlemlerin Rabbinin ilahi eğitimine bırakıyor.

Bunun bir gereği olarak da Rabbin razı olacağı amellere, salih davranışlara yöneliyor insan tabii olarak. Ne yapıyor? İftar sofraları düzenliyor, yemeğe çağırarak oruçluyu yedirmenin sevabına ulaşmak ve böylece Rabbin rızasına kavuşmak istiyor. Buraya kadar her şey doğal ve olması gerekendir.

Ama bundan sonra işin rengi değişmeye başlıyor. Acaba diye sorasınız geliyor; bu iftar sofraları ve oruçluya iftar ettirme faaliyetleri tam da Allah’ın ve Resulünün hoşuna giden bir mahiyette mi? Görünüş olarak yapılan davranış ve amel istenen bir durum. Ama psikolojik açıdan yaklaştığımızda görüntüde sağlanan uyum kalbimizde de oluşmuş mudur acaba?

Birçok iftar davetlerinde ne yazık ki Allah’ın ve Resulünün ölçüsü taşınmıyor! Bunu neden söylüyorum? Çünkü insanımızdaki çarpık düşünceler, iman sağlam olmayınca farklı niyetlerle yapılan amellere dönüşüyor ve manevi anlamdaki kazanımlarından uzak kalınıyor… Örneğin; önderimiz, rehberimiz, öğretmenimiz Hz. Peygamberin(s.a.v) sofrasından hiç misafir eksik olmazdı. Bu yalnız Ramazan’a has bir durum da değildi üstelik. O her zaman birkaç fakiri, ihtiyaç sahibini bulup sofrasına oturturdu. Yemeğin bereketi de şifası da Allah rızası için olan da buydu!

Oysa günümüz müslümanında bir seçicilik, nasıl desem bir seçkincilik peyda olmuş. Sofrasına oturtacağı kişiyi cımbızla seçer gibi seçiyor! Ve ne hikmetse bu hep zengin, kelli felli insanlardan ya da akrabalardan oluşuyor. Kimi akraba dışında misafir almıyor bile! Kimisi de “kaz gelecek yerden tavuk esirgenmez!” niyetiyle, kalburüstü kişileri davet etmekte ve bu kısır döngü misali sürüp gitmekte. İşte bundan dolayı Ramazanın medar-ı maneviyatına ulaşamıyoruz! Ramazan bir iftar sofrası şenliğine dönüşüyor, oruçluya iftar ettirmek ise bir yarışa… Maneviyatın zirvesinden gaflet çukurlarına yuvarlanıveriyoruz büyük bir maharetle! Peki, istenen bu mudur? İnsanımız ne zaman fakir akrabalarını, arkadaşlarını ya da gariban bir oruçluyu sofrasına davet edecek? Ramazanda değil de ne zaman? Oruçluya sadece Allah’ın rızası dışında bir niyet gözetmeden ne zaman yedirip, içirecek? Ne bir taltif ne de teşekkür beklemeden bu ulvi ameller ne zaman yerine getirilecek? Evet, Ramazanda değil de ne zaman?

Tüm nefsi niyetlerin ötesinde ruhunu, yüreğini sadece Allah’a adayıp, O’nun rızası için oruçluyu sofrasına gayet mütevazı şekilde davet edip yedirip içirmedikçe, Ramazanda tutulan oruçlar bizi istediğimiz menzile getiremeyecektir! Bir gösterişten öteye gidemeyecektir yapılıp edilenler… Ramazan da en çok hatırlanması gereken kimseler elbette ihtiyaç sahipleri, fakir- fukara olmalı ve bu hatırlama Ramazanla sınırlı kalmamalıdır. Allah’u Teala tabiri caiz ise, “Ramazanda hatırladığınız bu kimseleri yılın diğer günlerinde de hatırlayıp, gözetin!” dercesine bizden bunu istiyor, Resulü de pratiğini yapıyordu Asr-ı Saadette…

Asr- Saadet ve günümüz müslümanlarındaki iman farkı, davranış ve niyetlerde de kendini bariz bir şekilde gösteriyor. Zamanımız insanı kendini manevi anlamda fazla temizleyemediği gibi Ramazanla yakalamış olduğu fırsatı da kaçırıyor. İftar sofralarında gösterişe düşme ve hatta desinler diye ziyafet sofrası gibi, bir kuş sütünün eksik olduğu sofraların hazırlanması insana kazanacağı yerde kaybettiriyor! Gereğinden fazla abartılı sofralar, en çok bu ayda yapılması gereken empatiyi yapmaya da engel teşkil ediyor! İhtiyaç sahibinin, fakir fukaranın halinden en çok anlamamız gereken aydı hani Ramazan! Ortalama bir vatandaşın geçim standartlarında olabilmeliydik, zengin bile olsak… Nitekim Resulullah ve onu takip eden halifeleri en alt seviyedeki bir kişinin geçimi kadar geçinecek düzeydeydi. Buna rağmen gösterişe düşmeden sofralarından misafiri de eksik etmezlerdi! Sadece Allah için yedirir içirirlerdi ve bu niyetlerinin sahihliği ayetlerle de Allah Teala tarafından bildirilerek pekiştirilmişti! Günümüz müslümanları ise sofrasında kuru ekmekten fazlası bulunmayan yoksul evlerinin olduğu düşünmüyor, düşünemiyor! Afrika’nın derisi kemiklerine yapışmış garip halkını ise hiç söylememe bile gerek yok, ahval ve şerait ortada…

Bizler de manevi derecelerde yükselmek istiyorsak niyetlerimizi sahih tutmalı, riyaya düşmeden ibadetlerimizi ve güzel davranışlarımızı, hayır hasenatlarımızı(amellerimizi) yapmalıydık. İftar sofralarımız mütevazi olmalı, soframızdan misafirimiz eksik olmamalıydı halbuki… İftar sofralarında tıka basa yemek yemeyi, sırf gösteriş olsun diye yemek yedirmeyi bırakmalı, sahur sofralarında sağlığımızı tehlikeye atacak kadar fazla yemekten kaçınmalıydık. Ramazanı mide bayramına çevirmemeliydik. Aç kaldığımız süre içinde ibadet halinde olmamız gerekirken, bunun acısını çıkarırcasına iftarlarda yemeklere saldırmamalı, “hep bana, hep bana” da dememeliydik! Ahsen-i takvim üzere örnek bir müslüman olabilmeliydik!

Heyhat ki heyhat! Kimi müslümanların oruçlu olduğu için sinirli sinirli ortalıkta dolaştığını da görüyoruz. Oruç sadece midenin değil, tüm vücudun ve bittabi sinirlerin de sakinleşmesi ve terbiye edilmesi gereken en önemli ibadetti oysaki. Oruçlu olmasına rağmen sinirli olmaya devam edenler, sinirlerinden önce imani durumlarını gözden geçirmeli, gerekirse iman tazeleyip, kuvvetlendirmelidirler. İşte o zaman Ramazanın sebeb-i âlisi anlaşılmış ve yaşanmış olacaktır.

Nefsimizin oto kontrolünü çoktan yapmalıydık! Açlık ve susuzlukla imtihan edilirken maksadın sadece aç kalmak olmadığını da anlamalıydık. Oruçtan maksat gemlenemeyen nefsimizin önüne bir set çekip onu yola getirmek, kontrol altına almaktır. Böylece irademiz güçlenecek ve hayatta daha zorlu imtihanlarla karşılaştığımız zaman kolayca direnebilecektik. Açın halinden anlayacak onlarla hemhal olacaktık. Bedeni ihtiyaçları sınırlı bir süre arka plana atıp ruhumuzun ihtiyaçlarını gidermeliydik Ramazanda...

Ancak böyle bir halet-i ruhiyede Ramazanın (Ramda) kelimesinden gelen anlamıyla açlık ve susuzluk ateşiyle günahlarımız yanıp kül olacak, tertemiz olacaktık. Oysa yaşananlar ve bir değişim ayı olan Ramazana girip de değişmeden çıkan gaflet ehli insanlar olmaya devam edenlerimiz çoğunlukta ne yazık… Şunu idrak edebilmeliyiz ki, nefsin tezkiye edilip, imanın kuvvet bulacağı, bedenin geçici olarak arka plana atılıp ruhun yüceleceği bir oruçla, Rabbimizin rızalığına uygun bir Ramazan geçirmiş olacağız. Gaflet uykusundan uyanmış olarak, maneviyatınızın zirvesinde bir Ramazan geçirmeniz dileğiyle…